“Bilinmediği zamana resim pek güç bir şey değildir. Ama bilinince… o zaman bambaşka bir şeydir!”

Edgar Degas 

Diego Velazquez, İspanya’nın Seville isimli kentinde 6 Haziran 1599 tarihinde dünyaya gözlerini açtı. 12 yaşında kentin en ünlü resim hocası olan Francesco Pacheco’nun atölyesinde bir yıl boyunca çalışarak ilk eserlerini vermeye başladı. İlk eserleri Bodegon* denilen tarzda başlayarak, zamanla orijinal ismi Las Meninas olan Nedimeler isimli tablosunda göreceğimiz resim içinde resim tarzını kullanmıştır.

Şu an Madrid’de Prado Müzesinde bulunan ressamın en ünlü tablosu Nedimeler hakkında gelin biraz bilgi edinelim.

Nedimeler

Resim ebat olarak gerçekten çok büyük. Boyutu 318*276 cm. Tuval üzerine yağlı boya ile yapılmış bu eserin yapım yılı 1656.

NedimelerResim İçinde Resim

Ressam bu tablosunda saray hayatını resim atölyesinde kendisini de tabloya konuk ederek yansıtmış. Evet, sol tarafta resmin içinde resim yaparken elinde tuval ve resim fırçası ile bize bakan kişi ressam Velazquez. Ressamın sol göğsünün üzerindeki kırmızı haç Santiago şövalyesi olduğunu simgelemektedir. Bu kırmızı hacın kullanımını anlam olarak Velazquez’in saray içinde bir saygınlığı olduğunu ve bunu tabloyu izleyen seyircilere de göstermek istediği olarak düşünebiliriz.

Nedimeler

Resmin Odak Noktası: Prenses

Resimde en aydınlık tondaki kıyafeti ile ortada duran prenses gözümüze çarpıyor. Resimdeki her karakterin kimliği yapımı sonrasında belirlendiği için beyazlar içindeki bu prensesin ismini biliyoruz: 4. Philip’in kızı Margarita. Dönemin İspanyol prensesi olan Margarita, resimde etrafında koşuşturmalar içinde dolaşan ve tabloya ismini veren ‘nedimeler’ ile birlikte resmedilmektedir. Aynı zamanda prensesin yanında ona hizmet eden hizmetkarları, mürebbiyesi, uyuyan köpeği ayağıyla dürterek uyandıran bir soytarı ve cüce yer almakta. Resimde ki neredeyse her karakterin yüz ifadesi ve bakışları sakin bir havaya bürünmüş halde. Kendi içlerinde birbirlerine içten bir saygı besliyor gibiler adeta. Saygınlık demişken, tablolarda konumlandırılan köpekler genel olarak sadakati temsil eder, köpeğin resmedilişi ile saray içinde yaşayanların birbirlerine olan saygınlıkları yansıtılmak istenmiş olabilir.

Son olarak ise arka planda atölyenin dışına açılan bir kapıdan gitmeden önce seyirciye son bir kez bakmak için dönen bir figür yer alıyor. Bu figür aynı zamanda odaya giriyor da olabilir, bu konuda net bir bilgi yok; belki de kral ve kraliçeye gitmeden önce reverans yapmıştır. Ama şu noktada hem fikir olabiliriz ki, ressam prensesten sonraki odağımızın kapının önünde merdivenlerde duran kişi olmasını istemiş.

Nedimeler

Aynadaki Yansıma

Başka bir ayrıntı da var ki akıllara Ressam Jan Van Eyck’in Arnolfi’nin Evlenmesi isimli tablosunu getiriyor. Bu ayrıntı ise arka duvara asılmış ayna ve yansıması. Aynadaki yansımada bulunan figürler ise İspanya Kral ve Kraliçesine ait, yani 4. Philip ve eşi. Bazı sanat tarihçileri izleyicinin aynada Kral ve Kraliçeyi gördüğünü, bu yansımayı görebilmek için izleyicinin aslında Kral ve Kraliçe olması gerektiğini belirtiyor. Başka bir söylentiye göre ise aynadaki yansımanın ressamın yapmakta olduğu resme ait olduğunu, ancak kral ve kraliçenin hala izleyici olduğunu yani önümüzde durmakta olduğunu; bu sebeple prensesin de seyirciye doğru bakmakta olduğu söylenmektedir.

Las Meninas Nedimeler Velazquez

Son olarak, resme geneli itibari ve yapıldığı dönem üzerinden bakalım. Resim barok döneminde resmedilmiş, bu sebeple ve döneminin izlerini de taşımakta. Barok resim sanatında Rönesans dönemine göre daha dinamik, anlık, duygusal, enerjik ve ışık-gölge efektleri kullanılır. Las Meninas, ressamın günlük yaşamından bir anı bize bu tabloyu yaparken resmettiği, resim içinde resim tekniği ve ayna yansımasının başarılı fırça darbeleri ile tabloda biçimlendiği, döneminin ve ressamın en nadide parçası.

Kaynakça: Khan Academy

* Bodegon: Orta sınıf insanların doğal hallerinin betimlendiği bir türdür.