Satranç düşünme yeteneğimizi geliştirir mi? Matematik ve satranç arasındaki ilişki nedir?

Satranç, bilinen masa oyunları arasında en strateji gerektiren oyun… Bütün olasılıkları düşünmek gerekiyor, dikkatli olmak ve iyi gözlemci olmak gerekiyor. Rakibin mimiklerinden düşüncelerini okumak yapabileceği tüm hamlelerin olasılıklarını düşünerek en iyi hamleyi yapmak ve bunların hepsini gerçekleştirirken beynimizin tüm gücünden yararlanıyoruz. Peki bu kadar işi bir anda yapmak düşünce yeteneğimizi geliştirir mi? Hadi bu soruya cevap bulalım.

Satrancın beynimiz üzerindeki etkilerini bir yerlerde duymuş ya da okumuş olabilirsiniz. Bu bilim adamları arasında çok merak edilen sorulardan biri ve üzerinden bir çok araştırma yapılmış. Sonuçlar genelde olumlu etkilerinin olduğunu belirtiyor. Bence de bu oyun, masa oyunları arasında icat edilen en başarılı ve en stratejik oyun. Böyle bir oyunda başarılı olabilmek için düşünme gücü yüksek bir birey olmaktan geçiyor. Satranca bakıldığında düşünme gücü yüksek olan bir bireyin, bu yeteneğinin geliştirilmesi açısından bir alıştırma ortamı olarak düşünülebilir. Bu ortamda hafıza, zeka, dikkat, konsantrasyon, uzamsal konumlandırma, üst bilişsel beceriler gibi yetenekler ile bireyin bu süreçleri bir arada kullanabilme yetenekleri gelişmesini sağlar. Bu yetenekleri gelişen bireyler, matematik alanında da başarıyı yakalayan bireyler olmaktadırlar. Çünkü matematikte satrançta düşünmeyi, dikkati ve gözlemleme yeteneğini hedefler.

Satranç, düşünme, dikkat

Satranç ve Matematik..

Matematik başarısının satranç ile olan ilişkisini kanıtlamak amacıyla Smith ve Cage, 2006 yılında ABD Louisiana’da bir deney gerçekleştirdi. Bu bölgedeki kırsal alanda yaşayan ve sosyoekonomik durumu düşük öğrencilerin gittiği ortaokulda gerçekleştirilen deneyde öğrencilere 120 saatlik satranç eğitimi verildi. Ardından matematiksel ve bilişsel yetenekleri ölçüldüğünde eğitimden sonra başarılarının arttığı görülmüştür. 2012 yılında yapılan başka deneyde ortaokul öğrencilerinin bir kısmına 6 aylık satranç eğitimi verildi. Ardından eğitimi alanlar ile almayanlar arasında yapılan testlerde alan kişilerin matematik becerilerinin arttığı gözlemlenmiştir. Aynı yıl yapılan başka bir çalışma da ise öğrencilerin bir kısmına seçmeli olarak satranç dersi diğer kısmına da spor dersi (basketbol, voleybol vs.) verilmiştir. Yapılan testlerde bu oyunun dersini alan öğrencilerin problem çözme yeteneklerinin diğer öğrencilere göre yüksek olduğu keşfedilmiştir. 2013 yılında Trinchero tarafında yapılan çalışmada ise satranç dersi bir gruba az verilirken diğer grup öğrenciye daha fazla verilmiştir. Sonunda yaptığı testlerde satranç dersi daha çok alan öğrencilerin matematik notunun daha yüksek olduğu saptanmıştır.

Genelde deneyler matematik başarısı üzerine yapılsa da amaç düşünme yeteneğini üzerinde gelişimi gözlemlemektir. Çünkü matematik gelişimi düşünme yeteneği ve problem çözme yeteneğinin gelişmesine bağlıdır. Şimdi aklınıza şu gelmiş olabilir: “Düşünme yeteneğim yoksa…” öyle bir şey yok, bu yetenek herkeste var sadece geliştirmeye ihtiyacımız var. Bunu da satranç öğrenerek yapabiliriz. Hiçbir şey için geç değil, hele ki internet varken.

Haydi şah ve mat yapma sırası sizde…