Yemeklere lezzet katarken sağlık açısından birçok faydayı beraberinde getiren baharatlar, sofralarımızın vazgeçilmezleridir. Eski çağlardan itibaren şifa niyetine kullanılan baharatlar, günümüzde de birçok hastalığa karşı koruyucu etki gösterebiliyor veya hastalık semptomlarının azaltılmasında destekleyici rol oynayabiliyor.

baharat

Baharatlar; besinin korunmasında, sahip oldukları fonksiyonel özelliklerle de hem iyileşme hem de sağlığın korunmasında önemli destekler olarak beslenmemizde yer almaktadırlar. Çalışmalar baharatların kolesterol ve trigliserit seviyelerini düşürdüğünü, şeker hastalarında kan şekerini düzenlediğini, kanı sulandırdığını, iltihap giderici etkilerinin bulunduğunu ve kanser gelişimini önleyebileceğini göstermektedir. Tüm bu sağlık için yararlarının yanında oldukça lezzetli olan baharatları doğru kullanım şekilleriyle tükettiğimiz takdirde onlardan çok daha fazla faydalanabiliriz. Şimdi gelin baharatların faydalarına birlikte mercek tutalım!

1. Zerdeçal

Sofraların Sihri Baharatlar 1

Son yıllarda yapılan çalışmalar içerdiği temel bileşenler sayesinde kanserlerin önlenmesi ve tedavisinde zerdaçalın etkili olabildiğini göstermektedir. Antioksidan olan zerdeçal, karaciğer hasarını önleyici etkilere de sahiptir. Antimikrobiyal ve kan sulandırıcı özelliklerinin yanında beyin sağlığı için de olumlu etkilere sahiptir. Alzheimer ve artrit gibi hastalıklarda da yararlanılabilmektedir. Gebelerde rahim hareketlerini artırabileceği için kullanılması önerilmemektedir.

2. Tarçın

Sofraların Sihri Baharatlar 2

Özellikle insülin hormonu üzerine olan etkisi ile kan şekerinin düzenlenmesini sağlar. Aynı zamanda kolesterolün düşürülmesinde etkisinin büyük olduğu bilinmektedir. Çin tarçınının kan şekeri üzerindeki olumlu etkisi daha fazla görülmektedir. Bakteri ve mikroorganizmalar üzerindeki etkileri nedeniyle soğuk algınlıklarında da çay olarak tüketilebilir. İştah kaybı, sindirim yetersizliği, spazmlar, gaz ve şişkinlik hislerinde de tarçından yararlanılabilir. Alerjik tepkimelere yol açabileceği için hassas kişilerde ve gebelerde kullanımına dikkat edilmelidir.

3. Zencefil

Sofraların Sihri Baharatlar 3

Vücutta adrenalin salgısını artırarak enerjinin yükselmesini sağlar. Bulantıların bastırılmasında olumlu etkisi vardır. Kemoterapi hastalarında, ameliyat sonrası anestezinin neden olduğu bulantılarda ve gebelikteki sabah bulantılarında da yararlanılmaktadır. Safra salınımını arttırıcı etkisiyle yemek sonrası uygun miktarlarda kullanıldığında yağlı besinlerin sindirimine yardımcı olur. İltihap giderici etkisinden dolayı kemik romatizması şikayetlerini hafiflettiğine ve tümör gelişimlerini engellediğine dair çalışmalar da bulunmaktadır. Safra taşı şikayeti olan ve safra kesesi bulunmayan kişilerde kullanılması önerilmemektedir. Limon ve balla hazırlanan çayı soğuk algınlığında, boğaz ağrısı ve öksürüklerde etkilidir.

4. Nane

Sofraların Sihri Baharatlar 4

Nane bitkisinin uçucu yağı çok değerli olup, spazm ve gaz giderici, serinletici, uyarıcı ve antioksidan etkilere sahiptir. Migren ve tansiyona bağlı baş ağrılarında nane yağının koklanmasının olumlu etkisi olduğu bilinmektedir. Nane yaprağı ise hazımsızlık ve mide kramplarının giderilmesinde yararlıdır. Aynı zamanda stres gideren, soğuk algınlığına ve öksürüğe de iyi gelen nane, diş ağrısını dindirir ve kötü ağız kokusunu azaltır. Safra salgısını artırdığı için safra taşı bulunan ve reflü şikayeti olan kişilerde dikkatli kullanılmalıdır.

5. Kişniş

Sofraların Sihri Baharatlar 5

Sindirimi kolaylaştırma özelliği bulunan kişniş; hazımsızlık, iştah kaybı sorunlarında ve gaz söktürücü olarak kullanılabilmektedir. Sindirim problemlerinin yanında kişnişin gerginliği ve uyku problemlerini azalttığı da bilinmektedir.

6. Karanfil

Sofraların Sihri Baharatlar 6

Gaz giderici özelliği yaygın olarak bilinen karanfilin bulantıyı gidermede etkinliği büyüktür. Özellikle yemek sonrası ağız kokusunu gidermek için kullanılan karanfil, aynı zamanda içerisindeki eugenol maddesinin etkisiyle hafif şiddetteki diş ve diş eti ağrılarına da lokal uyuşturucu etki yapar. Aynı zamanda antibakteriyel özelliğe de sahiptir. Özellikle bakteri veya virüslerin neden olduğu ağız ve boğaz enfeksiyonlarında antiseptik etki gösterir, ağrı hissini hafifletici etkisi vardır. Yemeklerden sonra içilen karanfil çayının hem ağız kokusunun giderilmesine hem de diş çürüklerinin önlenmesine katkısı olacaktır.

7. Karabiber

Sofraların Sihri Baharatlar 7

Karabiberin öncelikli etkinliği tükürük ve mide asidi salgılarını artırması nedeniyle sindirimi ve metabolizmayı hızlandırmasıdır. Bağışıklık sistemini düzenleyici, spazmları giderici etkileri olduğu da bilinmektedir. Karabiberin Alzheimer hastalığının gelişimini yavaşlattığı yönünde çalışmalar da bulunmaktadır. Ayrıca tansiyonu düşürücü etkisinin yanında içerdiği bakır sayesinde kemik sağlığı üzerinde de olumlu etkileri olduğu gözlenmiştir. Ülkemizde yaygın olarak yemeklerde kullanılsa da demlenerek çay olarak da tüketilebilmektedir.

8. Sumak

Sofraların Sihri Baharatlar 8

Yaşlı ve hastalarda hazımsızlık ve iştahsızlığı gideren sumak, bağırsak bozukluğuna ve ishale iyi gelir. Deri iltihabı, bronşit, soğuk algınlığı ve solunum problemlerinin giderilmesine ve kan şekerinin düşmesinde de yardımcı olan sumak, aynı zamanda güçlü bir antioksidandır. Anne sütünün artırılmasına da katkı sağlayan sumak, solunum problemlerinin giderilmesine ve kan şekerinin düşmesine yardımcı olurken adet bozukluğu ve adet krampları tedavisine de destek olur.

9. Kekik

Sofraların Sihri Baharatlar 9

Birçok yemeğe lezzet katmak için kullanılan kekik, birçok sağlık uzmanının listesinde kanserden koruyucu baharat olarak yer alır. Ayrıca hazmı kolaylaştırır, böbrek ve bağırsak mikroplarını öldürür, solunum yolu hastalıklarına iyi gelir ve kan şekerini düşürür.

10. Kimyon

Sofraların Sihri Baharatlar 10

En sık kullanılan baharatlardan biri olan kimyon, kansere karşı koruyucudur. Safra salgısının uyarılmasına da yardımcı olan kimyon, bağırsak gazlarının kolaylıkla çıkarılmasını sağlar. Yüksek miktarda demir minerali içeren kimyon, bağışıklık sistemini güçlendirerek vücuda enerji kazandırır. Astım, bronşit gibi solunum yolu hastalıklarının iyileşmesine de destek olur. Unutkanlık ve dikkat dağınıklığına da iyi gelir.

Editör: Berfincan DOĞAN