Stephen Hawking’le ölmeden önce yapılan son röportajda neler konuşuldu? Tamamı yayınlanmayan bu röportajda Hawking’in evren hakkındaki mesajları nelerdi? Bu Yazımda kara deliklerin nasıl oluştuğundan, altının ve diğer madenlerin nasıl ortaya çıktığının cevabından ve uzay – zaman dokusundan bahsedeceğim.

stephen

Kısaca Stephen Hawking Kimdir?

İngiliz fizik profesörü olan Stephen Hawking, çağımızın en saygın ve en ünlü bilim adamlarından biridir. Kuantum fiziği ve kara delikler ile ilgili ortaya attığı iddialar ile çok konuşulan bilim adamlarından biridir. Teorileri ile yazdığı kitapları 40 dile çevrilmiştir. ALS hastası olan Hawking’in hastalığı onun üstün dahi olarak görülmesini sağlıyordu. Durmadan araştırmaya devam etti. 2013 yılında yayınladığı Ceviz Kabuğundaki Evren kitabı ile tüm dünyada çok ses getirdi.

Stephen Hawking’e asıl şöhreti getiren Zamanın Kısa Tarihi: Büyük Patlamadan Kara Deliklere isimli kitabı oldu. Büyük dahi Einstein’dan sonra dünyaya gelmiş en büyük fizikçi kabul edilmektedir. Hayatını 14 Mart 2018 de kaybetmesine rağmen hala geçmişte yaptığı açıklamalarıyla ve araştırmalarıyla bugün bile konuşulmaya devam ediyor.

Stephen Hawking’in Son Röportajı

Hawking’e, verdiği son röportajda soruları soran BBC Bilim Muhabiri Pallab Ghosh’tu. Ghosh, 2018 Ekim ayındaki röportajda Profesör Hawking evrene gözlerimizi yeni açtığımızı söylediğini aktarmıştı. Gosh röportajın bir kısmını haber paketinde kullandı fakat Röportajın kalanı ne televizyonlarda ne de başka bir yerde yayınlandı. Gosh, sonradan röportajın tamamını paylaştı. İşte şimdi sizlerle o zamanlar yayınlanmayan bu eşsiz röportajın inceliklerine birlikte bakacağız.

stephen

Sonsuz Evren Ve Biz İnsancıklar

Milyarlarca yıldır üzerinde bulunduğumuz dünya ve dünyadan evrene başımızı uzatmış biz küçük ve zeki varlıklar. Ama gelin görün ki milyarlarca yıl dahi evrenin sorularını çözmemize yetmiyor. Biz evrene gözlerimizi yeni açıyoruz!

Verilen son röportajın ayrıntılarından bahsedecek olursak, asıl konu nötron yıldızlarının çarpışması sonucu oluşan yerçekimsel dalgaların varlığının tespit edilmesi konusundaydı. Ve Nötron yıldızlarının çarpışması üzerine yapılan araştırmalar bilim dünyası için çok büyük bir haberdi. İnanılmaz bir kozmik olay ilk kez bu kadar detaylı biçimde gözlenmişti. Ayrıca bilim insanları aynı zamanda ilk kez altın ya da platinyum gibi maddeleri açığa çıkaran bir olayı ilk kez gözlemlemeyi başarmıştı.

Hawking’in gözünden bakıldığında evren muhteşem güzellikte ama bir o kadar da gizemli bir yer olarak gözüküyor. Şimdi röportajda sorulan sorular ve Hawking’in inanılmaz düşünme yeteneğinin verdiği cevapları sizinle paylaşacağım.

Bakalım evren hakkında ki akıl almaz cevapları duydukça sizler de onun gözünden evrene bakabilmeyi başarabilecek mısınız?

Sondaj Aracı Yollanacak: NASA, 'Psyche 16' Adlı Asteroitte 700 ...

Röportajda Sorulan Sorular Ve Cevapları

İlk soruyla başlıyorum:

1- İki nötron yıldızının çarpışmasının gözlenmesi neden önemli bir olay?

Çünkü Yer çekimsel dalgaların kaynağı ilk kez tespit edildi ve Kısa gama ışını patlamalarının nötron yıldızlarının çarpışmasıyla ortaya çıktığı doğrulandı. Kozmolojide mesafelerin ölçümü için yeni bir yöntem ortaya çıktı. Bu gözlem sonucu müthiş yoğunluğu olan maddelerin özü hakkında da çok şey öğrendik.

2. Çarpışmanın yaydığı elektromanyetik dalgalar bize bir şeyler hakkında öğrenim sağlar mı?

Elbette ki sağlar. Elektromanyetik radyasyon bize gökyüzündeki bir cismin milimetrik yerini söyleyebiliyor böylece yıldızların yaydığı ışık ile yıldız mesafeleri arasında da ilişki kurabilir hale geliyoruz.

Laboratuvarlarda bile deneylerle taklit etmenin imkânsız olduğu Nötron yıldızlarının kütle yoğunluğu çok yüksektir. Nötron yıldızlarının çarpışmasının yarattığı elektromanyetik sinyaller, kütle yoğunluğu bu kadar yüksek maddelerin davranışı konusunda birçok açıklamayı beraberinde getirecektir.

3. Bu buluşlarla kara deliklerin oluşumu arasında bağlantı kurabilir miyiz? Buluşlar bize kara deliklerin oluşumu konusunda da bir şeyler söyleyebilir mi?

Teoriye göre İki nötron yıldızının çarpışması sonucunda kara delikler oluşabilir. Fakat teoriden çıkıp gerçekliğe geldiğimizde son olay bizim için gözlemlenen ilk testti.

Teoriyi açıklayacak olursak; yıldızların çarpışması sonucunda kütle yoğunluğu daha da fazla olan bir hiper nötron yıldızı ortaya çıkar ve bu yıldızın patlaması sonucunda da kara delik oluşur. Bu olay; süpernova ya da nötron yıldızı ile normal yıldız birleşmeleri sonucu oluşan kara deliklerden çok daha farklıdır. Eldeki verilerin analizi, teorik modeller ve süper bilgisayarların yardımıyla kara delik oluşumunun dinamikleri ve gama ışını patlamaları hakkında çok daha fazla şey öğrenebileceğiz.

4. Evren’i algılayışımız değişebilir mi? Uzay-zaman dokusu ve yerçekimi hakkında daha fazla şey öğrenebilir miyiz?

Kozmolojik bir mesafe ölçüm tablosu bize çok şey söyleyebilir ve pek çok sürprizle karşılaşabiliriz. Yer çekimsel dalgaların gözlenmesi, izafiyet teorisinin test edilmesine dahi imkan sağlayacak diyebiliriz. Yerçekimsel dalgaların ölçümlenmesi, izafiyet teorisinde yapılabilecek modifikasyonlarda bir temel oluşturacağı kesin.

Asıl merak dilen son soruya geldik. Nötron yıldızlarının çarpışması sonucu altın gözlemlendiğinden bahsetmiştik. Peki,

5. Evren’de altın maddesinin oluşumunu sağlayan tek kozmik olay bu mu? Altının bu kadar nadir bulunması böyle açıklanabilir mi?

Evet altın maddesini ortaya çıkaran tek olay nötron yıldızlarının çarpışması. Altının bu kadar nadir bulunmasının ve ona gösterilen değerin fazla olmasının sebebini böyle açıklayabiliriz bence. Üstelik Altın her yerde nadir, sadece dünyada değil. Uçsuz bucaksız evrende iki nötron yıldızının çarpışması ve eşsiz bir madeni ortaya çıkarması inanılmaz değil mi?

Bunun sebebi nedir derseniz eğer fizik buna da hemen bir açıklama getiriyor. O da şöyle, nükleer bağlanım enerjisinin demirde tavan yapması durumu tek cümleyle açıklıyor diyebiliriz. Dolayısıyla demirden Daha ağır metallerin oluşumu bu nedenle zor ve bu ağır metallere elbetteki altın dahil.

Periyodik tabloda atom ağırlığı Demir’e kadar olan tüm elementler; bu ilk yıldızlar ve daha sonraki kuşak yıldızların nükleer füzyon süreçlerinde içlerinde oluştular. çekirdeğinde nükleer reaksiyonlar bittikten sonra ölen her yıldız ister bir beyaz cüceye dönüşsün, isterse süpernova olarak patlayarak yok olsun, yaşam süreci içinde hidrojeni atom numarası demire kadar olan elementlere dönüştürüyor.

Hâlâ gözlerimizi, hatta kulaklarımızı ovuşturuyoruz. Yer çekimsel dalgaların sesine yeni uyandık. Bu sesler bize birçok yeni bilginin kapısını açtı. Ve bize sorulacak daha nice soruların olduğunu gösterdi.

Bu yazımda sizlerle İki nötron yıldızının çarpışmasının ardındaki sırlardan ve İlk yapıldığı zamanlarda yayınlanmayan bir röportajın ayrıntılarından bahsettim. Sormak ve sorularınıza cevap almak zihninizi dinç tutar. Sorularınıza cevap aramaktan korkmayın.

Yazımı Stephen Hawking’in bir sözüyle bitirmek istiyorum “Hayatım boyunca büyük sorularla yüzleşmekten büyük zevk aldım ve onlara bilimsel yanıtlar vermeye çabaladım. Belki de bu yüzden fizik üzerine yazdığım kitaplarla Madonna’nın yazdığı kitaplardan daha çok kitap sattım.

Okuduğunuz İçin Teşekkürler.

(Asıl röportaj üzerinde anlaşılabilmesi adına bazı değişiklikler ve bilgi eklemelerinde bulundum. Röportajın birebir aslına Pallab Ghosh, BBC’den ulaşabilirsiniz.)

Kaynak ve ileri okuma: 1, 2, 3, 4, 5