İleri seviye teknoloji ürünü, yapay zeka sahibi makinelerin atası denebilecek, programcılığın en iyi ve ilk örneklerinden biri olan otomatik piyanodan bahsetmek istiyorum. Bu piyanolarda 5 silindirli bir motorun çevirdiği çarklarla dönen bir merdanenin etrafına delikli kağıtlar sarılır ve bu kağıtta deliğin hizasındaki piyano tuşları kendiliğinden basılarak notalar çalınır. Bu notaları piyanoya çaldırabilmek için ikili sistemde bir makine dili yazılımı bile oluşturulmuş.

Bu piyanonun en dikkat çekici yanı kendi kendine çalabilmesidir. İlk otomatik enstrüman olmamasına rağmen en ünlüsü bu piyano olmuştur.  Mekanik yapısı, klasik piyano ile birleştirilerek ‘müzisyensiz müzik’ olasılığını ortaya koymuştur. Otomatik piyano; bilgisayar teknolojisinin yükselişi ve buna eşlik eden dijitalleşme süreci ile 21.yy başlarında ortaya çıkan teknolojik değişimlerin bir işaretidir.

Otomatik Piyanonun Ortaya Çıkışı

Otomatik piyano

Edwin Votey, ilk otomatik piyanonun prototipini 1895 yıllarında ABD’de evindeki bir atölye de inşa etmiştir. İlk prototip, klasik piyanonun önünde duran büyük bir ahşap dolap görünümündeydi ve arkaya klavye ile hizalanmış bir sıra keçe kaplı tahta parmaklar yerleştirilmişti. Bu parmaklar, bir piyanist gibi piyanonun tuşlarına basarak notaları çalabiliyordu.

Otomatik piyano

Küçük kağıt rulolar üzerindeki delikler, çalınacak notaları temsil ediyordu. Üzerine bu kağıt rulonun yerleştirildiği izleme çubuğunun üstünde her notaya bir tane denk gelecek şekilde eşit aralıklarla yerleştirilmiş delikler vardı. Kağıdın delikli yerleri 1’leri, deliksiz yerleri ise 0’ları temsil etmekteydi. İzleme çubuğunun üzerinden geçen bir müzik rulosu motoru tetikleyerek keçe kaplı tahta parmağın çalışmasını sağladı ve böylece klavyedeki notalara tahta parmaklar tarafından basılabildi.

Otomatik piyano

Daha sonra ABD’deki Aeolian Şirketi Edwin Votey’den hakları aldı ve 1897’den itibaren piyano çalma sistemini ‘Pianola’ markasıyla pazarladı. Bir süre sonra Aeolian şirketi dünyanın önde gelen silindirle çalışan alet üreticisi haline geldi. Votey’in başarısı, otuz yıl boyunca kitlesel pazar çekiciliğine sahip olacak bir enstrüman yaratmak için önceden var olan tasarımların en iyisini bir araya getirmesiydi. Bu nedenle piyanoyu sıfırdan tasarlamadı.

Otomatik piyano
Edwin Votey(sağda), 1 Aralık 1922’de Washington’daki Smithsonian Enstitüsü’nde
.

Pianola’nın ortaya çıkışından önce, otomatik piyano çalmak için çeşitli girişimlerde bulunulmuştu, ancak bunların hiçbiri evde kayda değer bir başarı elde edememişti. Bu girişimlerin hem maliyeti daha yüksek hem de Pianola’dan daha az müzik repertuarına sahipti. Pianola’nın ruloları daha ucuz ve toplu üretimi daha kolaydı.

Edwin Votey’in piyanisti, Aeolian tarafından ‘Pianola’ olarak pazarlanan ve hala  hayatta kalan bu ilk otomatik piyano örneği, Smithsonian Enstitüsü, Washington DC’de bulunmaktadır.

Kaynakça: 1, 2, 3