Kadınlar yaptıkları başarılar ile tarihin her dönemine adlarını yazdırmayı başarmışlardır. Sizi bunlardan biriyle tanıştırmaktan büyük mutluluk duyuyorum. Serbest paraşütçülükten ilk kadın kozmonotluğa uzanan hikayesiyle karşınızda “Valentine Tereshkova”.

Valentine Tereshkova Kimdir?

Uzaya Çıkan İlk Kadın; Valentina Tereşkova

6 Mart 1837’de Sovyetlerin Yeroslavl şehrinin Bolşoye Maslennikovo adlı küçük bir köyünde doğdu. Henüz iki yaşındayken babasını II. Dünya Savaşı’nda kaybetti ve belirli bir yaşa kadar büyük zorluklarla ailesi tarafından yetiştirildi. Tarih 1945’i gösterdiğinde ilkokula başlayan küçük Valentine, sürekli annesi Elena’ya yardım ettiği için okula sık sık ara vermek zorunda kalıyordu. Ancak tüm bunlara rağmen kalan zamanlarında ders çalışarak, azminden ödün vermiyordu.

İlk ve orta öğretimini bitiren Valentine; tarih 1954’ü gösterdiğinde şehirde yaşayan anneannesinin yanına taşınarak lastik fabrikasında staj yapmaya başladı. İlk kez şehir ortamını gören Valentine’yı komünist ilkeler ister istemez etkiledi. Özellikle kadın erkek eşitliğine vurulan demler onu mest ediyordu.

Stajını tamamladıktan sonra köyüne dönen Valentine bir süre köyünde çeşitli işlerde çalıştı. Bu işler onu tatmin etmiyordu. Geceleri rüyalarına, şehirde gördüğü komünist ilkeler giriyor ve uykularından uyandırıyordu. Bunlara dayanamayan Valentine en sonunda uzaktan eğitim veren bir teknik okula kaydını yaptırarak kendini geliştirmeye karar verdi. Ayrıca o dönemde komünist partiye üye oldu ve kısa zaman yükseldi.

Eğitimleri devam ettiği sırada, havacılığa da merak saran Valentine, 1959’da Yaroslavl Havacılık Kulübü’ne katıldı. Amatör olmasına rağmen kulüpte aldığı eğitimleri pür dikkat dinliyor ve üzerinde çalışıyordu. Bu da onu kısa zamanda usta bir paraşütçü yapmıştı. Fakat paraşüt Valentine’yı asla tatmin etmiyordu. Gökyüzü ona küçük gelmeye başlamıştı. Daha yükseklere çıkması gerekiyordu, mesela uzaya..

70 Saatlik Uzay Yolculuğu

Uzaya Çıkan İlk Kadın; Valentina Tereşkova

1960’lı yıllarda Amerika ve Rusya uzay konusunda çeşitli çalışmalar yürütüyordu. Bu iki ülke birbirini bir adım geçmek için sürekli çalışmalar yapıyordu. Valentine da bu çalışmaları sıkı takip ediyor ve oldukça destekliyordu. Ta ki 1961’de Rusya’nın ilk kozmonotu yollamasına kadar. Artık desteklemekten daha çok bunun hayalini kurmaya başlamıştı. Valentine kesinlikle gökyüzününden daha yukarı çıkmalıydı.

Pilotluk deneyimi olmamasına rağmen Uzay Programına yazıldı. Kendisi gibi birçok rakibine rağmen pilotluğuyla değil de paraşütle atlamasıyla öne çıkıyordu. Zaten uzayda kapsülü paraşütle indirme görevi büyük önem taşıdığı için Valentine avantajlı konuma düşüyordu. Sonunda 1962’de tek seferlik uçuşla uzaya gidecek olan gönüllü kadınlardan 5 kişi arasında girmeyi başarmıştı.

Adayların eğitim süreci oldukça zordu. Son kalan 5 gönüllü kadın sadece fiziksel değil psikolojik sınavlardan da geçiyordu. Eğitimler oldukça zorluydu ve ayrıca adaylar yerçekimsiz ortama duyarlı olabilsin diye simülatörlerden geçiyorlardı. Tutkusundan ve azminden ödün vermeyen Valentine, tüm testleri geçerek uzaya çıkmaya hak kazandı.

Bu testlerden sonra uzaya ilk çıkan kozmonot olan Yuri Gagarin’den bizzat ders alan Valentine hayallerine bir adım daha yaklaşıyordu. Yuri, Valentine hakkında şöyle demiştir:

Onun için roket teknolojilerini, uzay aracı tasarımını ve ekipmanını öğrenmek gerçekten zordu.  Ama yılmadı; kararlılığı ve çalışkanlığıyla zoru başardı. Her akşam fiziksel eğitimin ardından kitaplara gömülüyordu. Bu başarısı sürpriz değil.

16 Haziran 1963’te herkes heyecanlı, meraklı ve tedirginken sadece Valentine hayallerini gerçekleştirdiği için mutlu ve huzurluydu. Hatta uzayı şu cümlelerle selamlamıştır.

Hey gökyüzü, şapkanı çıkar ve beni selamla. Geliyorum!

Ve 70 saat 50 dakikalık uzay yolculuğu başlar.

Dünya yörüngesinde 48 tur atarak yaklaşık 71 saatin ardından Dünya’ya inen Valentine, NASA’nın Mercury programındaki 6 astronotun yapamadığı bir şeyi gerçekleştirmişti. 19 Haziran 1963’de öğlen saat 11:20’de kapsülünden dışarıya çıkan Valentine Tereşkova kahraman gibi karşılandı. Tüm dünya artık uzaya çıkan ilk kadını konuşuyordu.

Yolculuktan Sonraki Hayatı

Valentine’nın hayatı bu uçuştan sonra tamamen değişti. Artık tüm dünya tarafından tanınıyordu. Valentine, ülkenin tek bekar kozmonotu olan Adrian Nikoloyev ile 1963’te dünya evine girdi. Bu evliliklerinden 1964 yılında Elena adında çocukları oldu. Uzay görmüş bir anne ve babaya sahip olmak oldukça şaşkınlık verici olsa gerek. Fakat hayat her zaman istediğimiz gibi gitmez ve bu çift 1982’de boşanırlar. Aynı yıl bir ortopedist ile evlenen Valentine kocasını 1999’da kaybeder ve bir daha evlenmez. Sovyetler Birliği’nin çöküşüne kadar Komünist Parti üyesi olan Tereşkova 27 Kasım 1997’de Uzay programından emekli oldu. 76 yaşına gelmesine rağmen hala tutkusundan vazgeçmeyen Tereşkova, uzay çalışmalarını destekliyor ve birçok önemli toplantıda onur üyesi olarak yer alıyor.