Hiç tanımadığımız bir insana iyi ya da kötü davranmamızda etkili olan sebepler nelerdir? Karşıdaki insanın pasif ve savunmasız olduğundan emin olduğumuzda nasıl davranışlar gösteriyoruz? Rhythm 0 deneyi, bu duruma oldukça açık bir şekilde cevap veriyor.

Rhythm 0, 1974 yılında Marina Abramovic sayesinde hayat bulmuş bir performanstır aslında. Fakat özellikle sonuçları açısından önemli bir sosyal deney niteliği taşıyor.

Rhythm 0 performansı Napoli’de Studio Morra’da gerçekleştirildi. Marina Abramovic, 6 saat boyunca galeride sabit bir şekilde duracaktı. Yanındaki bir masanın üzerine de seyircilerin kendisinde kullanabilmeleri için 72 tane obje yerleştirildi. Bunlardan bazıları çiçek, şarap, üzüm, kek gibi iyi olarak kullanılabilecek nesneler; bazıları da silah, bıçak, makas ve ip gibi kötülüğü çağrıştıran objelerdi. Bunun yanında, seyircilerin nesneleri istedikleri gibi kullanabileceklerini ve olacak her şeyden kendisinin sorumlu olduğunu belirten bir not yazdı. Ne yaparlarsa yapsınlar karşılarında tepki göstermeyen birine insanlar, nasıl davranabilirlerdi?

rhythm

Performans başlarda güzel gidiyordu; insanlar Abramovic’ e gül veriyorlar, kek yediriyorlardı. Oldukça sevecen davranışlar sergiliyorlardı. Daha sonra, seyircilerden biri kadına tokat attı, kadın tepki vermedi. Tekrar tokat attı ve yine tepki yoktu. Bundan cesaret aldılar ve masadaki nesneleri kullanıp kadına zarar vermeye başladılar. Makasla kıyafetlerini kestiler, jiletle vücudunu çizdiler, vücuduna yazı yazdılar,eline silah tutuşturdular. Kadının boynunu bıçakla kesip kanını içen seyircilerin olduğu dahi rapor edilmiş. Tecavüz girişiminde bulunmaya çalışanlar olmuş. Performansın sonuna doğru, seyircilerden biri Abramovic’i tabanca ile vurmaya yeltenmiş fakat hiçbir şekilde Abramovic tekrar tepki vermemiş. Durum bu kadar ciddi bir raddeye kadar geldiği için performans, altı saatin sonunda sanat galerisinin müdürü tarafından sonlandırılmış.

rhythm

Abramovic’i üzerini giydirip göz yaşlarını silmişler. Performans bittikten sonra Abramovic hareket etmeye başladıktan sonra herkes korkarak kaçışmış. Vahşeti yaşattıkları insanın hareket etmesi onları tedirgin etmiş olmalı.

rhythm
Rhythm 0 Performansı Sonu

Marina Abramovic bu performansla ilgili olarak “Gösteriden sonra otel odasına gidip aynaya baktığımda saçımda belirli bir bölümün beyazlaşmış olduğunu fark ettim.” yorumunu yapmıştır. Vahşet içinde geçen 6 saat için şaşırılmayacak bir yorum denilebilir.

Rhythm 0 ile Milgram Deneyinin Benzerliği

Marina Abramovic’in performansı ile Milgram deneyi sonuçlar açısından birbiriyle benzerlik gösteriyor. Her iki deneyde de insanlar zalimce davranmayı kendileri tercih ediyorlar. Vahşetin büyümesi ise onları durdurmak için yeterli olmuyor. Gücü vahşet ile özdeşleştirip tepki göstermeyecek insanlar üzerinde kullanmakta hiçbir sakınca görmüyorlar.

Sonuç olarak; bir şiddet, başka bir şiddeti doğuruyor. Şiddet için bir örnek görüldüğü zaman, şiddeti uygulamak da mümkün olabilecek hale geliyor ve artarak devam ediyor.

Kaynakça: