Bugün sizlerle bana göre çağın sorunu olan bir konuyu ele alacağım. “Kendini benzersiz sanmak”. Çağın sorunu tam olarak bu. Kimse benzersiz ve bulunamaz değildir. Hiçbir özellik kişiye has ve saklı değildir. Ama öyle düşünürüz, düşünürsünüz. Çünkü hep özel hissetmek isteriz. Özelsinizdir, çünkü kimse sizin gibi düşünemez; özelsinizdir, çünkü kimse sizin kadar zeki değildir; özelsinizdir, çünkü siz öyle sanmak istersiniz. Sıradanlık demek değil bu. Elbette sıradan değiliz, herkes özeldir içinde bambaşka şeyler taşır, bir şekilde diğerlerinden sıyrılırız ama benzersiz ve bulunamaz olduğunu düşünmek sizi diğerlerinden farklı kılmaz, sıyrılmazsınız ötekilerden ama sıyırırsınız kendinizi davranışlarınızla, karşınızdakini sizden düşük görerek, buna isterseniz kibir isterseniz “Wobegon Gölü” etkisi deyin.

kako
Wobegon Gölü Etkisi ?

Garrison Keillor yaptığı radyo programında hayalindeki kasabayı ve her gün yaşanan hayali olayları anlatırmış. Kasabada herkes çok mutlu, her şey çok yolundaymış. Keillor’un hayali kasabası öyle sıradan kasabalardan değilmiş. Adı Wobegon Gölü Kasabası olan burada ‘’bütün kadınlar güçlü, bütün adamlar yakışıklı ve bütün çocuklar ortalamanın üstünde’’ imiş. Dinleyiciler yayında dinlediklerinden o kadar etkileniyorlarmış ki bazı dinleyicilerin en çok görmek istedikleri yer haline gelmiş Wobegon Gölü Kasabası. Keillor’un kasabasında yaşayan herkes kendini çok yetenekli ortalamanın üstünde görmektedir. Teorinin de çıkış noktası aslında burasıdır.(Jarette,2013)

eerd
Kendimizi Diğer İnsanlardan Daha İyi Görmek

Sayısız psikolojik araştırma ortaya koyuyor ki herkeste biraz kendini üstün görme, beğenme söz konusudur. “Hafıza kapasitesi benden daha iyi olan bir kişi daha yoktur.”deriz. Üstün olduğumuz düşüncesini hiçbir şeyin engellemesine izin vermeyiz.
Kendimize olan yanlı güvenimiz, insana has çok sayıda zaafımızın nedeni olduğu düşünülmektedir. Örnekleri çok basit şekilde hayatımızda birçok kere karşımıza çıkar. Aşırı hız ölümle sonuçlanabileceğini biliyor olsak da “Bana bir şey olmaz.” deyip geçiştiririz. Sigaranın kansere neden olduğunu biliyor olsak da “Bana bir şey olmaz, ben hastalanmam.” deyip geçiştiririz.

Kendimizi diğer insanlardan daha iyi görmek yaygın bir durumdur. Hatta, dünyayı kendi erdemlerimiz, basma kalıplarımız ve bilinçsiz tavırlarımıza göre yargılarız.

Eğer kendi zeka seviyemizi diğer insanlarla karşılaştırarak değerlendirmemiz istense çoğumuz ortalamanın üstünde olduğumuzu söyleriz. Bu birçok insan için geçerliyken, çok az sayıda insan da ortalamanın altında olduğunu düşünmektedir.

Wobegon Gölü Etkisi: Kendini Ortalamanın Üstünde Görmek 🎙 1
Mükemmelim Yanılsamaları

Charles’in de dediği gibi, “Cahillik, çoğu zaman bilgi edinmek yerine kendine güvenmeye yol açar.” Bu yüzden, yanıltıcı üstünlük, kendi becerilerini abartan aslında daha yetersiz olan insanlarda ortaya çıkmaya meyillidir. Bu insanlar, iş diğerlerinin becerilerini görmeye geldiğinde de adeta kördür.

Kendi hakkında yanılma ve bilişsel farkındalık eksikliği genellikle kibirle ilişkilendirilir. Kendilerine üstün görmelerine ek olarak, yanılıyor olabileceklerini de asla düşünemezler. Bir şeyi bilmediklerini ya da bir şeye dair becerileri olmadığını kabul etmeleri imkansızdır.

Bu bilişsel önyargı ile ilgili en ilginç şey de kişi ne kadar beceriksizse bunun farkında olma oranı da o kadar düşüktür. Beyinleri, kültür ve zeka seviyeleri hakkında böbürlenirler. Ama aslında övünecekleri o kadar bir şey de yoktur. En kötüsü de bunun farkında olmamalarıdır. Bu aslında bilseler de bilmeseler de özgüvensizliklerinden kaynaklanır.

Aslında kendimiz hakkında olduğundan daha iyi bir görüşümüz olması kötü ya da bencilce değildir ya da cahil olduğumuz anlamına da gelmez. Aksine, bu bize yardımcı olur. Bunun sorun olduğu durum, aşırıya kaçtığımız zamandır. Her şeyde iyi olduğumuza inandığımızda, kusurlarımız olduğunu ve iyi özelliklere sahip başka birçok insan olduğunu unutmuş oluruz.

Bu etkinin sizde olduğunu düşünüyorsanız hemen kurtulmaya çalışın neden mi?
Kendini mükemmel ve bulunamaz görmenin sonucu karşınızdaki kişinin niteliklerinin size görünmez olmasıdır. Bu körlük en kötüsüdür, güzellikleri, takdir edilesi şeyleri kaçırmanıza sebep olur.

Şimdi bir de kendimize bakalım: Kendini nasıl görüyorsun? Ve diğer insanlara nasıl değer veriyorsun? İnsanların kapasitesi ve özelliklerine bakıyor musun? Ya da daha derinine bakmadan sadece insanların görüntülerine bakarak mı güveniyorsun?

✓Sadece iki şey sonsuzdur, evren ve insanın aptallığı. Ve ilkinden çok emin değilim.”

– Albert Einstein

 

kaynaklar:https://aklinizikesfedin.com/wobegon-golu-etkisi-kendini-ortalamanin-ustunde-gormek/

https://www.guncelpsikoloji.net/sosyal-psikoloji/wobegon-golu-etkisi-h2389.html