Korona adını görmek dahi stres oluşturur oldu. Özellikle de Türkiye için resmi olarak ilk vaka 10 mart gecesi açıklandıktan sonra… Evet virüse tam 90 gün dayandık, 90 günün sonunda Türkiye’de de ilk vakayı gördük, peki durum ne olacak?

Virüs içerikli konuşmalar ve yazılar daha da yoğun ve kaçınılmaz olacaktır. Özellikle “Bunu alırsanız bunu yaparsanız iyi olur.” Diyen bilirkişilerin(?) sayısında da bir artış göreceğimiz kesin. Bilirkişilerin harici bir de paniğin hat safhada yükselişi var tabii. En önemli şey nedir? Bağışıklığınız. Bu sadece korona için değil her şey için en önemli şeydir. Zinde bir yaşam, korona ve diğer virüsler. Bunu başarmak için illa ki x ürününe ihtiyacınız yok, yeterli bir uyku bile bunun için çok önemli. Evet uyku bir yerden ödeme yapmadan alabileceğiniz bağışıklığınızı güçlendiren bir temel.

Dezenfektan bulmak çok zor. Süpermarketlerde reyonlar boşalıyor. Paniğe gerek var mı bilmiyorum ama şuna eminim ki panik, korku, stres eşittir düşük bağışıklık.

korona

Bağışıklığınızı Nasıl Güçlendirebilirsiniz?

Dediğim gibi bağışıklığınız sizin en büyük maskeniz, eldiveniniz…

Gelelim uyku dışında bağışıklığı güçlendirebilecek önerilere; (Tabii en güzeli laboratuvarda değerlerinize baktırarak eksikleri tamamlamaya çalışmak.)

-Sebze olarak: bolca brokoli, soğan, sarımsak, kale, yaban turpu,

-Meyve olarak: turunçgiller, kivi, yaban mersini, koyu renk üzüm

-Baharat olarak: zencefil, zerdeçal, karabiber, kimyon, tarçın, kekik, kırmızı biber, keklik otu

-Şifalı bitki tavsiyesi olarak: ekinezya, eleuterococcus, ginseng, latin çiçeği

-Şifalı mantarlardan: ling zhi (reishi),

-Takviye olarak: C vitamini(ester formu), çinko, selenyum, beta glukan, propolis, OPC, D vitamini, manuka balı

– Ferment lahana, kefir, ev yoğurdunu eksik etmeyin ayrıca bolca yeşil çay(matcha) tüketilmeli.

Beslenmenize, yeterli-düzenli uykunuza, egzersizlerinize, el hijyenine dikkat edilmeli. Özellikle risk grubunda olanlar yani kronik hastalar, bağışıklığı zaten düşük olanlar kalabalık ortamlardan sakınmalıdır.

korona

Korona Nedir?

Coronavirüs (koronovirüs), büyük bir virüs ailesidir. Orta kısmında “Genetik materyali”, etrafında “Zarf” adı verilen kısım ve “Protein çıkıntılar”dan oluşur.

Korona virüsü 1960 yılında tespit edilen, birkaç çeşidi olan bir rahatsızlıktır. Daha çok hayvanlarda görülen virüs, ilk kez insanlarda da görülmeye başlandı. Şu anki salgın ilk olarak 2019’un Aralık ayında Çin’in Wuhan şehrinde ortaya çıkmıştır.

Coronavirus’lar (CoV), soğuk algınlığından Orta Doğu Solunum Sendromu (MERS-CoV) ve Ağır Akut Solunum Sendromu (Severe Acute Respiratory Syndrome, SARS-CoV) gibi daha ciddi hastalıklara kadar çeşitli hastalıklara neden olan büyük bir virüs ailesidir. Coronavirus’lar zoonotik olup, hayvanlardan bulaşarak insanlarda hastalık yapabilir.

Detaylı araştırmalar sonucunda, SARS-CoV’un misk kedilerinden, MERS-CoV’un ise tek hörgüçlü develerden insanlara bulaştığı ortaya çıkmıştır. Henüz insanlara bulaşmamış olan ancak hayvanlarda saptanan birçok coronavirüs mevcuttur. Coronavirus’ların insanlarda dolaşımda olan alt tipleri (HCoV-229E, HCoV-OC43, HCoV-NL63 ve HKU1-CoV) çoğunlukla soğuk algınlığına sebep olan virüslerdir. SARS-CoV, 21. yüzyılın ilk uluslararası sağlık acil durumu olarak 2003 yılında, daha önceden bilinmeyen bir virüs halinde ortaya çıkmış olup yüzlerce insanın hayatını kaybetmesine neden olmuştur.

Yaklaşık 10 yıl sonra Coronavirus ailesinden, daha önce insan ya da hayvanlarda varlığı gösterilmemiş olan MERSCoV (Middle East Respiratory Syndrome Coronavirus) Eylül 2012’de ilk defa insanlarda Suudi Arabistan’da tanımlanmış; ancak daha sonra aslında ilk vakaların Nisan 2012’de Ürdün Zarqa’daki bir hastanede görüldüğü ortaya çıkmıştır. SARS Coronavirus’u ile uzaktan bağlantılı olmasına rağmen, yaşanmış olan SARS tecrübesinden ötürü endişe oluşturmuştur.

Nasıl Bulaşır? Korona Belirtileri Nedir?

Hastalığın bulaşması için çoğunlukla bulaşmış olan kişi ile min. 15 dakika yüz yüze konuşmuş olmak gerekiyor ki geçebilsin.( tropenarzt Dr. Frühwein)

Hastalığın damlacık yoluyla bulaştığı düşünülmektedir. Virus hasta bireylerden öksürme, hapşırma yoluyla ortaya saçılan damlacıklarla ve hastaların kontamine ettiği yüzeylerden (göz, ağız, burun mukozasına temasla) bulaşabilir. Asemptomatik kişiler solunum yolunda virus taşıyabilir, ancak esas bulaşma hasta bireylerden olmaktadır. SARS-CoV ve MERS-CoV epidemiyoloji bilgisine göre 14 güne kadar inkübasyon süresi olabileceği düşünülmektedir. Yeni vaka serilerinde inkübasyon süresi değerlendirilmektedir.

Olabildiğince önlem amaçlı kalabalıkortamlardan sakınmalı, tokalaşmayı azaltmalıyız.

Ek olarak ev, ofis gibi yerlerde havanın temizlenmesi için aromaterapiden faydalanabiliriz.(misal diffuser içine limon ve çam yağı)

Yeni Korona Virüs Nedir? Başka Korona Çeşidi Var Mı? Herkes Ölüyor mu! 1

Hastalığın bu şekilde insandan insana bulaşması için 1 metreden daha yakın temas gereklidir. Bugünkü bilgiler ışığında yeni Coronavirüsün (CoVid-19)   et, süt, yumurta gibi gıdalarla bulaşmadığı söylenebilir.

İnfluenza virüsü ile Korona Virüsünü ayırmak gerek. İnfluenza’daki antijenik değişiklik çok hızlı olur. İnfluenza’nın hastalık yapma, yayılma kuvveti daha hızlı ve çoktur. Sars, Mers Cov ve New  Corona virüsleri değişik antijenik yapıdalar ve farklılar. Son salgında henüz etolojik kaynak net olmasa da Wuhan kentinde deniz ürünlerinin yenmesiyle bulaştığı iddia ediliyor.

Korona virüsünün, değişik deniz ürünlerinden insanlara geçtiği saptanmış. Daha sonra bu yiyecekleri yiyenlerde değil, mikrobu alan insanların solunum çıktılarıyla, çevresindekilere bulaştığı anlaşılmıştır.

Belirtileri;2-14 gün süren bir kuluçka süresinden sonra birden başlayan yüksek ateş (39 derece), öksürük ve nefes darlığı gibi solunum yolu belirtileri ile kendini gösterir. Bazı hastalarda boğaz ağrısı ve burun akıntısı da olabilir. nefes darlığı akciğer yetmezliğine ve bunun dışında zatürreyede sebep olabilir.

Hastalık genellikle orta-ağır bir klinik seyir göstermektedir. Enfeksiyonun yaygın belirtileri solunum semptomları, ateş, öksürük ve dispnedir. Daha ciddi vakalarda, pnömoni, ağır akut solunum yolu enfeksiyonu, böbrek yetmezliği ve hatta ölüm gelişebilir Hastalığı ağır olarak geçiren ve bu hastalık nedeniyle hayatını kaybeden kişilerin büyük kısmı ileri yaştaki (65 yaş ve üzeri ), altta yatan hastalıkları olanlar, akciğer hastalıkları, organ yetmezlikleri, kanser, diyabet, bağışıklığı baskılayan hastalıklar, organ nakilleri olanlar, bağışıklık sistemini baskılayan ilaç kullanan  kişilerden oluşmaktadır. Genç sağlıklı erişkinlerde hastalık nispeten hafif seyretmektedir.

Yeni Korona Virüs Nedir? Başka Korona Çeşidi Var Mı? Herkes Ölüyor mu! 2

Laboratuvar Testleri (Korona Testi: pozitif-negatif)

COVID-19 olası vaka tanımına uyan hastalarda solunum yolu numuneleri COVID-19 açısından HSGM Mikrobiyoloji Referans Laboratuvarlarında değerlendirilmektedir. Hastada diğer solunum yolu patojenleri tespit edilse dahi koinfeksiyonların oluşabileceği dikkate alınarak COVID-19 olası vaka tanımına uyan tüm hasta numuneleri COVID-19 için de değerlendirilmelidir.

Dört insan coronavirusu (HCoV) dünyada endemik olarak seyretmektedir; HCoV-229E, HCoV-NL63, HCoV-HKU1 ve HCoV-OC43, bunlardan son ikisi betacoronavirüsdur. Ayrıca insanlarda zoonotik enfeksiyon yapan diğer iki betacoronavirüs SARS ve MERS-CoV virüsüdür. Sekanslama, Sekans verisi virüsün kaynağını ve nasıl yayıldığını anlayabilmek için oldukça önemlidir. DSÖ, laboratuvarların elde ettikleri sekans verilerini ilgili platformlarda (GenBank, GISAID vb) paylaşmaları gerekliliğini bildirmiştir.

Yeni Coronavirüs, bulaştığı her kişide ölüme neden olur mu?

Yapılan incelemeler sonucunda , 65 yaşın üzerindeki kişilerde ve astım, diyabet, kalp hastalığı, KOAH gibi eşlik eden hastalığı olanlarda , bağışıklık sistemini baskılayan ilaç kullanmak zorunda olanlarda virüsün ağır hastalık oluşturma riskinin  daha yüksek olduğu saptanmıştır. Bugünkü bilgilerimize göre virüsle enfekte olan kişilerin % 10-15’inde hastalığın ağır seyrettiği, yaklaşık %2 olguda da ölümle sonuçlandığı bilinmektedir.

Yeni Korona Virüs Nedir? Başka Korona Çeşidi Var Mı? Herkes Ölüyor mu! 3

Yeni bulunan Coronavirüsten başka Coronavirüs var mıdır?

2002 yılına kadar insanlarda enfeksiyona neden olan sadece iki tip HCoV biliniyordu. HCoV-229E ve HCoV-OC43 Ama 2002 yılında , UzakDoğu’da, bilinen bu tiplerden farklı başka bir HCoV daha saptandı.( SARS-CoV )       SARS-CoV, misk kedilerinden insanlara ağır bir virüs hastalığı bulaştırdı.  Hastalık yaklaşık olarak 30 ülkeye yayıldı, 8273 kişi bu virüsle enfekte oldu, 774 kişi bu hastalık nedeniyle hayatını kaybetti .

2002-2012 yılları arasında SARS-CoV’dan  farklı olan 2 HCoV daha belirlendi. Bunlar hafif solunum yolu enfeksiyonu yapan türlerdendi. İnsanlar arasında hala dolaşmaya ve hafif şiddette hastalık yapmaya devam ediyorlar.

2012 yılında,  Arabistan Yarımdası’nda bilinen HCov’lardan farklı bir başka tür Coronavirüs daha saptandı.       ( MERS-CoV) Bu virüsün tek hörgüçlü develerden kaynaklandığı saptandı. Develerden insanlara geçen ve ağır bir enfeksiyon tablosuna neden olan virüs, yaklaşık 27 ülkeye yayıldı, 2494 kişi bu virüsle enfekte oldu. Virüsü alan kişilerden 858’i , bu virüsün oluşturduğu hastalık nedeniyle hayatını kaybetti. Sayısı azalmakla birlikte, MERS-CoV halen hastalık yapmaya devam etmektedir.

2019 yılı aralık ayının son haftasında, Çin’in Wuhan eyaletindeki canlı hayvan pazarıyla bağlantılı olduğu saptanan 4 kişide hemen hemen aynı zamanlarda , ağır solunum yolu enfeksiyonu belirtileri ortaya çıktı. 31 aralık 2019 tarihinde 44 kişide , benzer bulguların ortaya çıkmasıyla , yeni bir solunum virüsünden şüphelenildi. 

7 Ocak 2020’de Çin’de bulunan Coronavirüsün , bu güne kadar rastlanmayan bir tür olduğu kabul edildi. Bu yeni virüse, Novel Coronavirus (2019-nCoV) adı verildi.  Son olarak Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) Pademi kararını açıklamıştır.

  • https://www.worldometers.info/coronavirus/ (bu link üzerinden gerçee eş zamanlı olarak korona virüs vakalarının sayılarını, vakaların ülkelerdeki sayılarını ve korona sebebiyle gerçekleşen ölüm sayısını görebilirsiniz.)

“Ben gencim bana bir şey olmaz.” algısına kapılmayın sonu ölüm olmasa dahi ağır bir hastalığı atlatmak vücudun direncini etkileyecektir ve yakınınızda bulunan sevdikleriniz bu virüsten sonu ölümle sonuçlanacak şekilde etkilenebilir.

sağlıklı günler dilerim ve lütfen gerekli tedbirleri alma konusunu önemseyin.

Okuduğunuz için teşekkürler…

Kaynaklar: 1, 2, 3, 4