Zamanında doğan her 10 bebekten 6’sında, prematüre doğumlarda ise 10 bebekten 8’inde rastlanan yenidoğan sarılığı, genellikle geçici bir durum olsa da doğum sonrası ilk hafta içinde hastane yatışlarının en sık nedenini oluşturuyor. Peki;

Her yeni doğanda sarılık görülür mü? Anne sütü sarılığa sebep olabilir mi?Hepatit ve sarılık aynı şey midir? Halkın bize öğrettiği tedavilerdeki yanlışlıklar neler?

Bebeğinizin hayatı için büYük önem taşıyan bu soruların cevabını mutlaka okuyun, Öğrenin.

yenidoğan

Yeni Doğan Bebeklerde Sarılık Nasıl Oluşur?

Kanımızdaki kan hücreleri yaklaşık 120 gün yaşar. Yaşlandıkça daha küçük parçalara ayrılır. Bunlardan biri biluribindir. Biluribin sarımsı bir atık bileşiğidir. Bu nedenle karaciğerimiz bu bileşiği kanımızdan uzaklaştırır. Daha sonra vücuttan bağırsaklar aracılığıyla atılır. Bununla birlikte eğer biluribin vücuttan atılmazsa kandaki seviyesi yükselmeye başlar ve aşırı biluribin vücut dokularında birikmeye başlar. Sonuç olarak cilt ve gözlerdeki beyaz  alanlar sarı renkte görünür. Böylece sarılığa neden olur.

Yeni doğmuş bir bebeğin karaciğeri gelişmeye devam etmektedir. Bu nedenle biluribini kandan etkili bir şekilde çıkaramaz, böylece sarılık olur. Genellikle bebeklerde sarılık normaldir ve bebek büyüdükçe birkaç gün içerisinde kaybolur. On günden sonra kan beyin bariyeri kapanarak bilirubinin kandan beyne geçmesinin engellendiği kabul edilir.

Yeni doğan bebeklerde sarılığın erken tespiti ve takibi oldukça önemlidir. Çünkü sarılık çoğunlukla kendiliğinden geçse de, bazı durumlarda bilirubin yüksek seviyelere ulaşıp beyin hasarına neden olabilir. On günden sonra kan beyin bariyeri kapanarak bilirubinin kandan beyne geçmesinin engellendiği kabul edilir.

Hangi bebeklere sarılıkta dikkat edilmelidir;

  • Erken doğan,
  • Doğum esnasında kafa derisi altında kanama meydana gelmiş olanlar,
  • 24 saatte sarılığı tespit edilenler,
  • Emme sorunu olup buna bağlı olarak iyi beslenemeyen bebekler,
  • Sarılığı iki haftadan uzun süren bebekler,
  • Kardeşleri bebeklik dönemlerinde ışık tedavisi almış ve sarılık olmuş olanlara dikkat edilmesi gerekir.

Sarılığın Nedenleri Nedir?

Yeni doğan bebeklerde fizyolojik sarılık genellikle hayatın ikinci günü başlar, üçüncü ve dördüncü günlerde en yüksek seviyesine ulaşır, daha sonra giderek azalır. Yeni doğanda sarılık oluşturabilecek ve yakın takip gerektiren diğer nedenler arasında en önemli sebeplerden birisi kan grubu uygunsuzluğudur. Annenin kan grubu Rh (-), bebeğin kan grubu Rh (+) olduğunda Rh uygunsuzluğu; annenin kan grubu O, bebeğin kan grubu A, B veya AB grubu olduğunda ise ABO uygunsuzluğu olmaktadır.

Anne ve bebek arasında kan grubu uygunsuzluğu olduğunda annede bebeğin kan grubuna karşı antikorlar gelişir. Anne kanında oluşan bu antikorlar plasenta yoluyla bebeğe geçer ve bebeğin alyuvar hücrelerinin parçalanmasına yol açar. Bunun sonucunda açığa çıkan fazlaca bilirubin, bebekte sarılık ortaya çıkmasına neden olur.

Yenidoğan Bebekler Neden Sarılık Olur? 1

Anne Sütü Sarılığa Sebep Olabilir mi?

Anne Sütü Sarılığı: Anne sütü ile beslenen bebeklerde mama ile beslenen bebeklere göre daha yüksek oranda sarılık gözlemlenmektedir. Bazı annelerin sütlerindeki özel bir madde, bebeğin kanındaki bilirubin miktarını fazlalaştırabilir. Normal sarılığa göre birkaç gün daha geç başlar ve 3. haftadan 10. haftaya kadar sürebilir. Doktor kontrolünde olması gerekir.

Anne sütüne bağlı sarılık uzun yıllardan beri bilinmektedir. Anne sütü sarılığı erken ve geç olmak üzere iki dönem halinde incelenirse de ikisi arasında net bir ayrım yapmak güçtür ve aynı olayın devamı gibi de düşünülebilir. Erken anne sütü sarılığı ilk birkaç gün içinde görülür ve anne sütünün özelliklerinden ziyade, emzirmede ki teknik yanlışlıklar nedeniyle yetersiz anne sütü alımı nedeniyle görülür.

Yenidoğan Bebekler Neden Sarılık Olur? 2

Yenidoğan Bebekteki Sarılık Hepatit Midir?

Yenidoğan bebeklerde görülen sarılık, safra kesesi taşı nedeniyle olan sarılık veya başka nedene bağlı olarak karaciğer bozukluğu oluşmasına bağlı olarak görülen sarılıkların Viral Hepatit yani bulaşıcı sarılık anlamına gelmiyor. “Yenidoğan bebekteki sarılık Hepatit değildir.”

Uzmanlar, bulaşıcı sarılık veya tıp dilinde viral hepatitin (VH), ışık mikroskopu ile görülemeyecek kadar küçük, virüs denen mikroorganizmaların oluşturduğu, karaciğerin yaygın iltihabi hastalığına verilen isim olduğunu söylüyor. B, C ve D virusları ile oluşan bulaşıcı sarılıklar kronikleşebilir.

Ülkemizde nüfusun yüzde 5-7 kadarı (4 milyona yakın insan) Hepatit B virüsünü farkında olmaksızın taşımaktadır. Bütün viral hepatitler bulaşıcıdır, ancak bulaşma yolları ve bulaşma kapasiteleri farklıdır. A ve E hepatitleri esas olarak yiyecek-içeceklerle; B, C, D ve G hepatitleri ise kan yolu ile, kanla ve vücut sıvıları ile bulaşmış materyalle (mikroplu enjektör ve iğnelerinin kullanılması, ortak jilet veya diş fırçası kullanımı, akupunktur, piercing, diş tedavisi vs.), cinsel temas veya yakın temaslarla geçebilir. 

Yenidoğan Bebekler Neden Sarılık Olur? 3

Tedavide Yanlış Bilinenler

Şekerli su vermeyin: Geleneksel yöntemlerden en çok uygulananı bebeğe şekerli su verilmesi. Şekerli suyun kan şekerini yükseltme etkisi ile fayda sağlayacağı inancı, bebeğin şeker dengesinin bozulmasına ve bebek tokluk hissettiği için emmenin gecikmesine yol açıyor. Bu nedenle bebeğe şekerli su vermekten kaçının.

Sarı tülbent örtülmesi: Bebeğin üzerine sarı tülbent örtülürse sarılığının geçeceği batıl inançlara dayanıyor. Oysa sarı tülbent örtülmesinin sarılığa faydalarına yönelik bilimsel bir çalışma yok. Üstelik zaman kaybından başka bir işe yaramıyor. Biran önce doktorun önerdiği şekilde tedaviye başlanması bebeğin sağlığı için şart.

Işığın altına yatırmak: Yenidoğan sarılığı olan bebeklerin hastalığın tedavisi amacıyla aileler tarafından güneş ışığı ve veya floresan ışığı altına yatırılabiliyor. Bebeği güneş ışığı veya floresan ışığı altına yatırmak sarılığı azaltmakta kısmi etkili olsa da uygulamada oluşabilecek riskler sebebiyle önerilmiyor.

Okuduğunuz için teşekkürler. Sağlıklı kalın…

Kaynaklar: 1, 2, 3, 4